Người đã tốt nghiệp trung học phổ thông vào trung cấp thì không phải học lại phần văn hoá, nên chương trình ngắn hơn hẳn so với đường vào từ lớp 9.
Vì sao có người chọn hướng này
Vào nghề nhanh. Thời gian đào tạo ngắn, đi làm sớm, bắt đầu tích luỹ kinh nghiệm và thu nhập sớm.
Học qua thực hành. Một số người tiếp thu tốt hơn khi được làm, và chương trình trung cấp có tỉ trọng thực hành cao.
Chi phí thấp hơn cả về học phí lẫn thời gian.
Đã biết rõ mình muốn làm nghề gì. Với người đã xác định, học đúng nghề đó ở bậc phù hợp hợp lý hơn học một ngành rộng.
Không trúng tuyển nguyện vọng mong muốn. Đây là lý do phổ biến, và nó chính đáng — nhưng nên chọn nghề có cân nhắc thay vì chọn đại cho có chỗ học.
So sánh cho công bằng
Cách so hữu ích không phải là "bằng nào cao hơn" mà là nhìn cả chặng:
- Thời gian tới lúc đi làm — trung cấp sớm hơn đáng kể.
- Chi phí bỏ ra — gồm cả học phí lẫn số năm không có thu nhập.
- Trần phát triển — một số vị trí yêu cầu trình độ cao hơn, cần biết trước.
- Khả năng học tiếp — liên thông lên cao đẳng rồi đại học là con đường có thật.
Với nhiều nghề kỹ thuật và dịch vụ, người có tay nghề tốt và vài năm kinh nghiệm thường ở vị thế không kém người mới ra trường ở bậc cao hơn mà chưa từng đi làm.
Cách chọn nghề ở bước này
Người đã mười tám tuổi có lợi thế hơn học sinh lớp 9: hiểu bản thân rõ hơn và có nhiều thông tin hơn. Nên tận dụng.
- Đọc tin tuyển dụng cho nghề đó ở khu vực mình sống — xem yêu cầu, điều kiện làm việc, và số lượng tin.
- Nói chuyện với người trong nghề về một ngày làm việc thật.
- Xem chương trình đào tạo — danh sách môn học cho biết mình sẽ học gì.
- Hỏi cơ sở đào tạo về nơi làm việc của học viên khoá trước.
- Cân nhắc khả năng liên thông nếu có ý định học tiếp.
Chọn cơ sở đào tạo
Chênh lệch giữa các cơ sở lớn hơn nhiều so với chênh lệch giữa các bậc học. Những gì nên kiểm:
- Giấy phép đào tạo cho đúng nghề mình định học.
- Xưởng thực hành — thiết bị có được dùng thật không, bao nhiêu học viên trên một bộ.
- Tỉ lệ giờ thực hành trong chương trình.
- Liên kết với doanh nghiệp — học viên thực tập ở đâu.
- Giáo viên có kinh nghiệm làm nghề thật không.
- Học viên khoá trước hiện làm ở đâu.
Học trung cấp rồi có học đại học được không
Được. Từ trung cấp lên cao đẳng, rồi từ cao đẳng liên thông lên đại học — con đường này tồn tại, với điều kiện và hình thức tuyển sinh do quy định hiện hành và từng trường quyết định.
Nếu có ý định này, hãy chuẩn bị từ sớm: chọn nghề cùng hướng với ngành định học lên, giữ kết quả học tập tốt, và giữ đầy đủ giấy tờ.
Điều nên nói thẳng với gia đình
Với nhiều gia đình Việt Nam, việc con chọn trung cấp thay vì đại học là chuyện khó nói. Vài điều đáng đưa vào cuộc trò chuyện đó:
- Đây là lựa chọn về trình tự, không phải về trần — cửa học lên vẫn mở.
- Thị trường lao động cần nhiều người có tay nghề thật.
- Học đúng thứ mình hợp thường cho kết quả tốt hơn học thứ danh giá hơn mà không theo nổi.
Hỏi đáp nhanh
Tốt nghiệp phổ thông rồi học trung cấp có gì khác?
Thời gian đào tạo ngắn hơn so với người vào từ lớp 9, vì đã hoàn thành phần văn hoá phổ thông nên chỉ còn học phần chuyên môn nghề.
Vì sao có người chọn trung cấp thay vì đại học?
Vì muốn đi làm sớm, vì chi phí thấp hơn nhiều, vì nghề mình muốn làm không cần bằng đại học, hoặc vì muốn có nghề trước rồi học lên sau khi đã có thu nhập.
Chọn hướng này có đóng lại đường học đại học không?
Không. Có thể học liên thông lên cao đẳng rồi lên đại học theo quy định. Nhiều người đi đường này và ra trường với cả nghề lẫn bằng cấp.
Nên chọn trường trung cấp thế nào?
Xem trường có xưởng thực hành thật không, có liên kết doanh nghiệp để thực tập không, tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp ra sao, và điều kiện liên thông lên bậc cao hơn thế nào.
